Członkostwo w spółdzielni mieszkaniowej to coś więcej niż tylko prawo do zamieszkiwania w lokalu. To formalna więź prawna, która wiąże się z określonymi prawami i obowiązkami. Zrozumienie, kiedy i w jaki sposób ta więź może ustać, jest niezwykle ważne dla każdego mieszkańca spółdzielni. Pozwala to nie tylko świadomie zarządzać swoimi sprawami, ale także uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek prawnych i finansowych. W tym artykule przyjrzymy się bliżej wszystkim okolicznościom, w których członkostwo w spółdzielni mieszkaniowej może wygasnąć, a także omówimy konsekwencje, jakie niesie ze sobą utrata tego statusu.
Członkostwo w spółdzielni mieszkaniowej wygasa z kilku przyczyn poznaj kluczowe zasady i skutki prawne.
- Członkostwo ustaje z mocy prawa (śmierć, zbycie własnościowego prawa do lokalu) lub na skutek działań (wypowiedzenie, wykluczenie, wykreślenie).
- Od 2017 roku posiadanie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu lub odrębnej własności nie wymaga członkostwa w spółdzielni.
- W przypadku spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu, członkostwo jest obligatoryjne, a jego ustanie prowadzi do wygaśnięcia prawa do lokalu.
- Spółdzielnia ma obowiązek rozliczyć się z byłym członkiem z tytułu udziałów i wkładów, po potrąceniu ewentualnych należności.
- Procedury ustania członkostwa są sformalizowane, a w przypadku wykluczenia członek ma prawo do obrony i odwołania.
Zakończenie członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej kluczowe przyczyny i skutki
Ustanie członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej to proces, który może nastąpić z różnych przyczyn, ściśle określonych przez przepisy prawa, przede wszystkim przez ustawę o spółdzielniach mieszkaniowych, a także przez statut danej spółdzielni. Zrozumienie tych mechanizmów jest kluczowe dla każdego, kto jest lub może być związany ze spółdzielczością mieszkaniową.
Warto od razu na wstępie zaznaczyć, że posiadanie mieszkania w zasobach spółdzielni nie zawsze oznacza konieczność bycia jej członkiem. Od momentu nowelizacji przepisów w 2017 roku, posiadanie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu lub prawa odrębnej własności lokalu nie jest już równoznaczne z obowiązkiem przynależności do spółdzielni. Inaczej jest w przypadku spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu tutaj członkostwo pozostaje warunkiem koniecznym do zachowania tego prawa. Utrata członkostwa w tym konkretnym przypadku oznacza bowiem wygaśnięcie prawa do zajmowania lokalu.
Śmierć członka spółdzielni co dzieje się z członkostwem i prawem do lokalu?
Śmierć członka spółdzielni jest jedną z tych przyczyn, które automatycznie i bezwarunkowo prowadzą do ustania członkostwa. Z chwilą śmierci członka, jego więź prawna ze spółdzielnią definitywnie się kończy.
W przypadku spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, sytuacja jest nieco bardziej złożona. Prawo to, jako prawo rzeczowe, podlega dziedziczeniu. Spadkobiercy zmarłego członka nabywają to prawo, jednak nie dziedziczą automatycznie samego członkostwa. Mają oni jednak możliwość złożenia deklaracji członkowskiej i ubiegania się o przyjęcie do spółdzielni w określonym terminie. Jeśli tego nie zrobią, nadal mogą dysponować prawem do lokalu, ale już bez praw i obowiązków członkowskich.
Sytuacja jest odmienna, gdy zmarły członek posiadał spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu. W takim przypadku, po jego śmierci, prawo to nie przechodzi na spadkobierców w zwykłym trybie. Roszczenie o przyjęcie w poczet członków spółdzielni i zawarcie umowy o ustanowienie lokatorskiego prawa do lokalu przysługuje przede wszystkim małżonkowi zmarłego, a także innym osobom bliskim, które mieszkały ze zmarłym i były na jego utrzymaniu. Muszą one jednak złożyć stosowną deklarację członkowską.
Dobrowolna rezygnacja jak skutecznie wystąpić ze spółdzielni?
Każdy członek spółdzielni ma prawo do dobrowolnego zrezygnowania ze swojego członkostwa. Jest to proces, który wymaga formalnego działania, a mianowicie złożenia pisemnego wypowiedzenia członkostwa. Brak takiej formy może sprawić, że rezygnacja nie będzie skuteczna.
Kwestia okresu wypowiedzenia jest zazwyczaj uregulowana w statucie danej spółdzielni. Prawo stanowi, że nie może on być dłuższy niż trzy miesiące. Oznacza to, że członkostwo ustanie dopiero po upływie tego terminu od momentu złożenia wypowiedzenia.
Rezygnacja z członkostwa wiąże się również z koniecznością rozliczeń finansowych. Spółdzielnia jest zobowiązana do zwrotu byłemu członkowi wartości jego udziałów oraz wkładów, które wniósł do spółdzielni (czy to wkład mieszkaniowy, czy budowlany). Należy jednak pamiętać, że spółdzielnia ma prawo potrącić z tej kwoty wszelkie zaległe należności, jakie były członek posiadał wobec niej, na przykład nieopłacone czynsze czy inne opłaty eksploatacyjne.
Sprzedaż lub darowizna mieszkania co ze statusem w spółdzielni?
Kiedy dochodzi do przeniesienia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, na przykład w drodze sprzedaży lub darowizny, członkostwo zbywcy, jeśli było ono związane wyłącznie z tym prawem, automatycznie ustaje. Jest to naturalna konsekwencja zmiany właściciela prawa do lokalu.
Nowy nabywca prawa do lokalu nie jest automatycznie członkiem spółdzielni. Ma on jednak prawo, a nie obowiązek, złożyć deklarację członkowską i ubiegać się o przyjęcie do spółdzielni. Decyzja o tym, czy chce zostać członkiem, należy wyłącznie do niego.
Ważne jest, aby zarówno zbywca, jak i nabywca, poinformowali spółdzielnię o fakcie zbycia lokalu. Zapewnia to prawidłowe prowadzenie rejestru członków i rozliczeń finansowych.
Wykluczenie i wykreślenie kiedy spółdzielnia może pozbawić Cię członkostwa?
Spółdzielnia mieszkaniowa posiada narzędzia prawne, które pozwalają na pozbawienie członkostwa w określonych sytuacjach. Dwie główne ścieżki to wykluczenie i wykreślenie.
-
Powody wykluczenia: Najczęściej spotykane przyczyny wykluczenia członka to:
- Długotrwałe zaleganie z opłatami eksploatacyjnymi, które stanowi poważne naruszenie podstawowych obowiązków członkowskich.
- Rażące naruszanie postanowień statutu spółdzielni lub obowiązujących regulaminów, co może dotyczyć np. zakłócania spokoju, niszczenia mienia wspólnego czy prowadzenia działalności niezgodnej z przeznaczeniem budynku.
- Działanie na szkodę spółdzielni w inny sposób, co może obejmować różne zachowania podważające jej funkcjonowanie lub interesy.
Procedura wykluczenia członka jest sformalizowana i musi przebiegać zgodnie z prawem. Zazwyczaj rozpoczyna się od wysłania wezwania do zapłaty zaległości lub do zaprzestania naruszania porządku. Jeśli członek nie zareaguje na wezwanie lub jego zachowanie nie ulegnie zmianie, zarząd spółdzielni może podjąć uchwałę o wykluczeniu. Co istotne, członek, wobec którego podjęto taką decyzję, ma prawo do obrony. Przysługuje mu prawo do odwołania się od uchwały w ramach procedury wewnątrzspółdzielczej, a w dalszej kolejności do skierowania sprawy na drogę sądową.
Wykreślenie z rejestru członków to inny mechanizm. Ma on charakter deklaratoryjny, co oznacza, że potwierdza jedynie zaistniały stan faktyczny. Wykreślenie następuje, gdy członek przestaje spełniać warunki wymagane statutem do bycia członkiem, na przykład gdy utracił prawo do lokalu z innej przyczyny niż jego zbycie (np. wskutek rozwiązania umowy najmu w niektórych sytuacjach). Różni się to od wykluczenia, które jest sankcją za konkretne przewinienia.
Utrata członkostwa a prawo do lokalu najważniejsze konsekwencje
Konsekwencje utraty członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej mogą być bardzo różne i zależą od rodzaju posiadanych praw do lokalu. W przypadku spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu, sytuacja jest jednoznaczna: ustanie członkostwa oznacza automatyczne wygaśnięcie tego prawa. Lokal musi zostać opuszczony, a spółdzielnia może go przydzielić innej osobie.
Znacznie inaczej wygląda to w przypadku spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu oraz odrębnej własności lokalu. Tutaj utrata członkostwa w spółdzielni nie wiąże się z utratą prawa do mieszkania. Właściciel nadal posiada swoje prawo rzeczowe do lokalu i może nim swobodnie dysponować mieszkać w nim, wynajmować go, a nawet sprzedać.
Niemniej jednak, brak członkostwa w spółdzielni oznacza pewne ograniczenia. Były członek traci prawo do współdecydowania o sprawach spółdzielni, co oznacza między innymi brak możliwości głosowania na walnym zgromadzeniu członków czy wybierania organów spółdzielni. Jego wpływ na funkcjonowanie wspólnoty staje się marginalny.
Świadome zarządzanie członkostwem w spółdzielni kluczowe wskazówki
Aby świadomie zarządzać swoją sytuacją w spółdzielni mieszkaniowej, kluczowe jest dogłębne zapoznanie się ze statutem własnej spółdzielni. Szczególną uwagę należy zwrócić na zapisy dotyczące praw i obowiązków członków, a także na procedury związane z ustaniem członkostwa. To właśnie statut często zawiera szczegółowe regulacje, które doprecyzowują przepisy ustawowe.
Pamiętaj o kilku fundamentalnych kwestiach po ustaniu członkostwa:
- Rozliczenia finansowe: Zawsze upewnij się, że spółdzielnia prawidłowo rozliczyła się z Tobą z tytułu wniesionych wkładów i udziałów. Sprawdź, czy nie zostały naliczone nieuzasadnione potrącenia.
- Dokumentacja: Zachowaj wszelkie dokumenty dotyczące Twojego członkostwa i praw do lokalu, a także korespondencję ze spółdzielnią. Mogą być one potrzebne w przyszłości.
- Prawa do lokalu: Jeśli posiadasz spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu lub odrębną własność, pamiętaj, że nadal jesteś jego prawnym właścicielem, niezależnie od statusu członkowskiego.
- Obowiązki wobec spółdzielni: Nawet po ustaniu członkostwa, jeśli nadal zamieszkujesz w lokalu, będziesz zobowiązany do ponoszenia opłat związanych z jego utrzymaniem i eksploatacją.
